voeding paarden

Hoe voer ik mijn paard?

Wandel de Aveve, Horta of een andere zaadhandel binnen en je wordt omvergeblazen door het enorme assortiment aan krachtvoer en supplementen. Die voeders worden ook in de meest verschillende verpakkingen gestoken, sommigen al aantrekkelijker dan de andere. Begin de (dure) supplementen te lezen en je paard zal toch écht gezonder zijn als je dit geeft… Maar is dit wel zo?

Voor we over paardenvoer kunnen praten, is het noodzakelijk om te weten dat we paardenvoeding kunnen opdelen in 2 soorten. Enerzijds heb je ruwvoer, waaronder alle grassoorten behoren die onbewerkt werden. De meest gevoerde ruwvoeren zijn hooi, stro, kuilgras en Luzerne. Anderzijds heb je mengelingen en brokvoeders die onder de term krachtvoer vallen.

In dit blogbericht geef ik een overzicht van de belangrijkste basisinformatie over paardenvoeding.

Het oerpaard… een herbivoor

Onze paarden stammen af van hun voorvader, het Przewalski paard. Zo’n 6000 jaar geleden gingen we paarden domesticeren. Ookal zien onze moderne paarden er helemaal anders uit, toch hebben zij nog steeds dezelfde fysiologische behoeften als hun voorvaderen en daarom werkt hun spijsverteringsstelsel nog net hetzelfde.

Hoe we vandaag de dag onze paarden gebruiken, houden en voeren staat ver af van de natuur van het paard. Om onze paarden echter gezond te houden, is het daarom belangrijk om het natuurlijk eetgedrag van het paard zoveel mogelijk te benaderen.

In het wild eten paarden 14uur per dag

Paarden in het wild zijn rondtrekkende voedselzoekers die een hele dag al wandelend kleine hoeveelheden grazen (foerageren). Dit gaat van gras tot kleine takjes en kruiden. Een paard in het wild eet per dag zo’n 14 uur met tussenpauzes van 2 à 3 uur om te rusten.

Het contrast met de moderne manier van paarden houden… kan niet groter zijn.

Het moderne paard en huisvesting

Gelukkig zien we tegenwoordig dat er meer en meer paardeneigenaren er voor kiezen om hun paard zoveel mogelijk op een weide of een paddock te houden.

Helaas is de realiteit nog steeds dat veel paarden minstens 20uur doorbrengen op stal. Hierdoor kan een paard geen natuurlijk voergedrag vertonen. Ze kunnen niet rondwandelen en bijgevolg niet foerageren.

Moderne paarden krijgen meestal ook maar 2 voerbeurten waardoor ze al snel zonder hooi zitten. Zo komen ze nooit aan de 14uur ‘kauw-uren’ die ze in het wild wel zouden hebben.

De spijsvertering in vogelvlucht

Om te begrijpen hoe je je paard moet voeren, is het belangrijk om een beetje basiskennis te hebben van het spijsverteringsstelsel van je paard. In dit blogbericht kan ik hier niet té uitgebreid op ingaan, maar de belangrijkste zaken zet ik hieronder even op een rijtje.

Kauwende kiezen

Je paard heeft net als de mens snijtanden en kiezen om voer klein te kauwen. De bovenkaak van een paard is iets breder dan de onderkaak, waardoor er op de kiezen haken kunnen komen. Deze haken zijn scherp en kunnen het tandvlees en de tong beschadigen.

Als paarden hun voer niet voldoende kapot kunnen bijten, kunnen ze ook de nuttige stoffen die er in zitten niet opnemen. Bij deze paarden zie je daarom dat er onverteerd voer in de mest zit. Op tijd en stond je paard zijn tanden laten nakijken door een specialist is heel belangrijk.

Liters speeksel

Paarden maken, letterlijk, liters speeksel aan tijdens het eten. Dit is ook heel erg belangrijk, want speeksel maakt de maag van het paard minder zuur. Een te zure maag is een broeihaard voor maagzweren, waar je paard logischerwijs last van zal ondervinden.

Daarom is het belangrijk om een paard voldoende ruwvoer te voeren. Bij één kilogram ruwvoer maakt een paard maar liefst 3,5l speeksel, terwijl dit bij één kilogram krachtvoer ‘slechts’ 1 liter is.

Een mini-maag en ellelange darmen

Een paard heeft een relatief kleine maaginhoud van 8 tot 15 liter. Hierdoor kunnen paarden niet meer dan drie kilo krachtvoer in één maaltijd opnemen. Door de beperkte maaginhoud, moet het paard een hele dag door in kleine porties eten. Verdeel dus de hoeveelheid ruwvoer en krachtvoer over zoveel mogelijk momenten.

Spijsverteringsstelsel paard
Het spijsverteringsstelsel van het paard
© Voervergelijk

De dikke darm (die zo’n 6 tot 8m lang is) speelt een belangrijke rol in de spijsvertering. Hier gaan bacteriën aan de slag om het voer te verteren. Krijgen de slechte bacteriën hier de bovenhand, dan zal je paard krampen krijgen en pijn hebben. Dit uit zich dan in koliek. Op het punt waar de dikke darm van richting verandert, is de doorgang maar 2,5cm breed. Dit is de plek waar de meeste verstoppingen zullen optreden.

In de dunne darm zorgen enzymen ervoor dat de voedingsstoffen zoals vet, zetmeel, suiker en eiwit verteerd worden en opgenomen kunnen worden door het bloed. Dit zijn doorgaans de belangrijkste voedingsstoffen die we het paard bijvoeren door krachtvoer te geven.

De verschillende soorten voer

Bovenaan dit blogbericht vertelde ik al dat we grofweg twee soorten voer hebben, namelijk ruwvoer en krachtvoer. Hieronder geef ik over elke soort meer uitleg.

Ruwvoer

Enkele bekende en veelgebruikte soorten ruwvoer zijn gras, hooi, voordroog , stro en luzerne. De richtlijn voor het gemiddelde paard is dat het 1,2% van het lichaamsgewicht per dag aan ruwvoer moet krijgen. Dit wil zeggen dat, als je paard 600kg weegt, je elke dag zo’n 7,2 kilogram  structuurrijk ruwvoer zal moeten voeren.

Gras groeit, als alles goed gaat, in de wei. Gras is een goede, gezonde bron van ruwvoer, op voorwaarde dat het niet te vers is. Jong lentegras heeft bijvoorbeeld een hoog suikergehalte en bevat ook veel water. Dit kan zorgen voor hoefbevangenheid of diarree en zelfs koliekachtige klachten. Let dus altijd goed op met het eerste gras in de lente en laat je paard hier niet te lang op staan. Najaarsgras is dan weer stengeliger, bevat meer vezels maar minder voedingsstoffen.

Paard eet voer
Hooi is het meest gevoerde ruwvoer

Hooi is gras dat gemaaid en volledig gedroogd werd. Het is belangrijk om een goed adres te vinden om je hooi aan te kopen. Zo is de afkomst van het hooi heel belangrijk. Goed hooi komt niet van bermen aan de kant van de weg, want daar kan afval in zitten. Ook zal een bewuste landbouwer er altijd voor zorgen dat er zeker geen giftige planten in het hooi terechtkomen. Verder moet hooi altijd zo stof- en zandvrij mogelijk zijn. Als hooi op een droge plek bewaard wordt, zal dit nooit schimmelen.

Kuilgras, ook wel voordroog genoemd, is gras dat niet volledig gedroogd werd. Dit wordt luchtdicht ingepakt waarna het gras verder kan fermenteren of ‘verteren’. Als er lucht bij het kuilgras kan, gaat dit fermentatieproces te ver en zal de baal rotten. Heeft een baal een vieze geur of zie je schimmel, gooi deze dan gelijk weg. Een geopende baal kuilgras zou binnen de 3 tot 5 dagen opgevoerd moeten worden.

Hoewel kleine kinderen van jongsaf op de manege aanleren dat stro niet als voer wordt gegeven, kan dit echter een perfecte aanvulling betekenen voor je paard. Vooral paarden die snel bijkomen en niet veel moeten werken, kunnen perfect gebaat zijn bij stro. Stro is laag in energie maar geeft wel veel structuur. Paarden die op een strostal staan, zullen ook meer foerageergedrag vertonen als paarden die op een ander type bodem staan. Leg daarom altijd een (dunne) laag stro bovenop je stalbedekking of in de hoeken van de stal.

Paarden vinden luzerne echt heel lekker. Daarom zal je deze gedroogde, vlinderbloemige plant vaak terugvinden in mengelingen en brokken. Luzerne bevat echter ook veel eiwitten, waardoor je dit best maar in bepaalde mate kan voeren. Een handje gedroogde luzerne over het krachtvoer zal er voor zorgen dat je paard zijn voer trager opeet en meer speeksel aanmaakt. Bovendien worden minder lekkere supplementen of medicatie zo goed verdoezeld.

Let op: Ruwvoer blijft enkel ruwvoer als er voldoende structuur aanwezig blijft. Een geperste grasbrok heeft amper structuur, terwijl gras wél structuurrijk is. Deze structuur heeft het spijsverteringsstelsel echt broodnodig.

Daarom is het erg belangrijk dat het hoofdbestanddeel van het dieet bestaat uit ruwvoer, en niet uit krachtvoer!

Krachtvoer

Krachtvoer koop je in de vorm van een muesli of brokken. Ze zijn gemaakt van meerdere grondstoffen die fabrikanten door elkaar mengen. Afhankelijk van de samenstelling, heeft het krachtvoer een ander effect op het paardenlichaam. Krachtvoer is altijd een aanvulling op ruwvoer, maar kan ruwvoer nooit vervangen.

krachtvoer korrels
Krachtvoer in de vorm van korrels

Er zijn vele verschillende soorten krachtvoer verkrijgbaar op de markt. In dit blogbericht kan ik niet ingaan op elk onderdeel dat je in krachtvoer kan vinden.

Vraag steeds deskundig advies in je zoektocht naar het juiste krachtvoer. Wees je er wel van bewust dat een krachtvoerverkoper als doel heeft om jou voer te verkopen en misschien niet altijd zo’n objectief advies zal geven. Je dierenarts, trainer of een onafhankelijke voedingsdeskundige kun je daarom beter aanspreken.

Extra’s

Onder extra’s zet ik in dit blogbericht de lekkernijen die je paard kan krijgen als beloning en de supplementen die je bij kan voeren om eventuele tekorten aan te vullen.

Paard eet appel uit boom
Appels zijn een heerlijk tussendoortje

Wat voor mensen geldt, geldt ook voor paarden. Tussendoortjes dienen met mate gegeven te worden! Kies steeds voor de minst slechte tussendoortjes. Als je kan kiezen tussen een suikerklontje voeren en een wortel, kies dan steevast voor de wortel. Let wel op, fruit bevat in vele gevallen veel suiker en zuren. Voer ze dus steeds beperkt!

Supplementen kun je kopen in allerlei vormen zoals kleine korreltjes, poeders of kruidenmixen. Of je paard een supplement nodig heeft of niet, kan je best overleggen met je dierenarts of coach. Niet elk supplement is even nuttig en sommige supplementen kunnen zelfs schadelijk zijn als ze fout toegediend worden. Wees je bewust van de gevaren, houd je aan de voorschriften en voer alleen supplementen als hiervoor een gegronde reden is!

Voer = energie

Het paardenlichaam zet het voer om naar energie. Deze energie hebben ze dagelijks nodig om te kunnen bewegen, spelen… Het spreekt voor zich dat een sportpaard een hogere energiebehoefte heeft dan een recreatief paard. Daarom is het belangrijk om de energiebehoefte van je paard goed in te schatten.

Ook het temperament van je paard kan een grote rol spelen in de energiebehoefte. Heeft je paard van zichzelf al veel energie en is je paard snel nerveus, dan zal je niet veel energie meer moeten bijvoeren via het eten.

Een gevoelig paard dat te veel voer krijgt, zal die energie op een andere manier kwijt willen. Dit kan door stalondeugden te ontwikkelen of door zeer explosief te reageren tijdens het werk. Zulke paarden worden vaak als moeilijk bestempeld, terwijl een beter voermanagement al veel zou kunnen helpen!

Te dun of te dik?

Kijk naar de lichaamsconditie van je paard. Dit is de beste manier om te bekijken of de voeding van je paard op punt staat. De lichaamsconditie van een doorsnee warmbloedpaard is goed als je de ribben niet kunt zien, maar wel kunt voelen. Als je langs achter naar je paard kijkt, moet de wervelkolom het hoogste punt zijn.

Overgewicht bij paarden is een groeiend probleem. Vooral sobere rasse, maar ook dressuurpaarden zijn vaak te dik. Dit heeft uiteraard een slechte invloed op de gezondheid van het paard. Heb je een te dik paard? Dan is drastisch op dieet zetten niet slim en zelfs gevaarlijk. Hierdoor komen vetten vrij in het bloed met mogelijk leverproblemen tot gevolg.

Krijgt je paard elke dag voldoende ruwvoer, krachtvoer en weidegang, maar blijft hij toch te mager? Dan is het misschien noodzakelijk om te gaan kijken naar een mogelijke andere oorzaak zoals wormen of tandproblemen. 

Het belang van regelmatig kleine hoeveelheden voeren

Er zijn een aantal redenen waarom we paarden best zo vaak mogelijk per dag voeren.

De eerste belangrijke reden is om het natuurlijke eetgedrag van het paard zoveel mogelijk te benaderen. Nu je weet dat paarden in het wild maar liefst 14 uur per dag eten, is het raadzaam om je moderne paard ook telkens zolang mogelijk bezig te houden met zijn voer. Verdeel de dagelijkse portie hooi in kleine hoeveelheden doorheen de dag of zorg voor slowfeeders. Zo is je paard lekker lang bezig met knabbelen.

Als je paard lang bezig is met knabbelen aan hooi en stro, heeft het geen tijd om zich te vervelen. Op deze manier zal je paard niet geneigd zijn om stalondeugden zoals luchtzuigen, kribbebijten, weven… te ontwikkelen.

Een laatste reden is de relatief kleine maaginhoud, waardoor het paard niet veel voer kan opnemen. Meerdere kleine porties zullen dus beter verteren en voor minder problemen zorgen dan twee grotere porties per dag.

Drinkwater

Als laatste punt in dit blogbericht wil ik ook het belang van voldoende vers en proper drinkwater belichten. Zonder water is er geen leven, want water is een van de allerbelangrijkste voedingsstoffen. Je weet intussen al dat paarden enkele liters speeksel produceren per kilogram voer, maar ook op andere manieren verliezen zij snel lichaamsvocht.

In tegenstelling tot honden en katten, hebben paarden zweetklieren over het hele lichaam. Bij zware inspanningen of warm weer kan een paard hierdoor gemakkelijk uitdrogen. Voldoende hydratatie is daarom van levensbelang. Een doorsnee groot paard zal op een stal met toegang tot ruwvoer zo’n 25 à 30 liter water drinken per dag.

Zorg er dus voor dat je paard altijd vers water ter beschikking heeft. Bekijk waterbakken en drinklepels geregeld om te controleren of ze wel gebruikt worden en om ze eventueel proper te maken.

Let op: Geef een paard vlak na een inspanning geen ijskoud water en ook niet te veel water in één keer. Geef een halve emmer lauw water en doe dit na een halfuur nog eens. Zo verklein je de kans op koliek.

Besluit

De wereld van de paardenvoeding staat niet stil en is te complex om in één blogbericht uit de doeken te doen. De basis van een gezond rantsoen blijft kwaliteitsvol ruwvoer. Ruwvoer is mentaal erg belangrijk omdat het ons paard bezig houdt en er voor zorgt dat het een relatief natuurlijk voerpatroon kan vertonen. Op deze manier vermijden we stalondeugden en ongelukkige paarden.

paard eet ruwvoer
Ruwvoer is op mentaal en fysiologisch vlak van onschatbare waarde

Ook op fysiologisch vlak is ruwvoer van onschatbare waarde. Het spijsverteringsstelsel van het paard kan enkel gezond en goed functioneren als het voldoende structuurrijke voeding binnen krijgt. Zo voorkom je problemen zoals koliek, maagzweren…

Het is belangrijk om het voer af te stemmen op je paard door te kijken naar het temperament en de lichaamsconditie. Geen enkel paard is hetzelfde en ook je activiteiten zijn niet elke dag hetzelfde. Daarom geldt: Voer vandaag voor de activiteiten van morgen!

Krachtvoer en supplementen dienen steeds met de nodige expertise en doordachtheid gegeven te worden. Vraag raad aan dierenartsen, voedingsspecialisten… bij het kopen van krachtvoer en supplementen. Onthoud dat het ondoordacht voeren van krachtvoer en supplementen tot meer slecht kan leiden dan goed.

Wil je na het lezen van dit blogbericht alle supplementen en brokken in de vuilbak gooien? Hold your horses!

Ik ben geen voedingsdeskundige en dit blogbericht is geen voeradvies op maat van jouw paard. In sommige gevallen zijn supplementen juist heel erg belangrijk. Raadpleeg hiervoor altijd de juiste specialisten!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *