Heeft mijn paard een deken nodig?

Het antwoord op de bovenste vraag is hoogstwaarschijnlijk ‘nee’.

Tenminste als hij in de mogelijkheid is om zélf een wintervacht aan te maken en te houden. Sommige mensen scheren hun paard omdat dit gemakkelijk is. Geschoren paarden zijn logischerwijs hun isolerende laag kwijt en hebben zeker een deken nodig. 

Kan je paard een hele dag buiten lopen of is het op stal dezelfde temperatuur als buiten, dan zal je paard zelf een natuurlijke isolatielaag aanmaken. 

Hieronder geef ik enkele redenen waarom een gezond paard geen deken nodig heeft. 

Ideale temperatuur

Paarden voelen zich het meest comfortabel als de buitentemperatuur tussen de -5 en + 15 graden is. Sommige bronnen spreken zelfs tot -15 graden. Dit noemen we de thermoneutrale zone. Dit wil zeggen dat paarden tussen deze temperaturen en in droge en windvrije omstandigheden geen energie verbruiken om zich warm te houden.

Dit is te verklaren doordat onze paarden afstammen af van oerpaarden zoals de Tarpan die in noordelijke, koudere gebieden leefden.

In onze contreien daalt de temperatuur in de winter zelden onder de -5° waardoor het paard doorgaans niet snel ‘last’ zal ondervinden door de koude. 


© Dopharma

Antropomorfisme

We zien onze paarden zo ontzettend graag, dat we ongewild in een valkuil van antropomorfisme trappen. Antropo…wat??  Antropomorfisme. 

Ik geef even een definitie: 

Antropomorfisme is het toekennen van menselijke eigenschappen aan niet-menselijke wezens: het tonen of behandelen van andere dieren, goden en voorwerpen alsof ze menselijk zijn qua uiterlijk, karakter of gedrag.”

Een praktijkvoorbeeld. Ik heb het als eigenaar heel snel koud in de winter. Daarom kregen mijn paarden in het verleden een deken op! Ik een dikke jas, zij ook… mijn lieverds konden het toch niet koud hebben? 

Mensen zitten echter helemaal anders in elkaar dan paarden en zo ook op het vlak van warmteregulatie. Door de evolutie is onze vacht nagenoeg volledig verdwenen en zijn we verplicht om ons warm te houden met behulp van kleding

Paarden daarentegen hebben nog steeds een vacht waardoor zij geen extra lagen nodig hebben om het warm te hebben. 

Natuurlijke warmteregulatie

Zoals ik hierboven schreef, kunnen paarden zelf hun lichaamstemperatuur goed regelen zolang de temperaturen binnen de thermoneutrale zone zitten. Zo is extreme hitte een potentieel groter gevaar dan de relatief milde winterse temperaturen in ons land. 

Vanaf het inkorten van de dagen, maakt een paardenlichaam zich klaar om in ‘wintermodus’ te gaan. De wintervacht van het paard bestaat uit verschillende soorten haren. Zo zijn er fijnere donsharen die isolerend werken en langere haren die rechtop kunnen gaan staan voor extra isolatie. Ook produceert de huid extra huidvet om de buitenste laag van de vacht waterafstotend te maken.

Het beste voorbeeld van dit ingenieuze isolatielaagje? Een paard met sneeuw op zijn vacht. De sneeuw zou meteen smelten als het paard veel warmte zou verliezen. Is dit niet het geval, dan doet de vacht zeer goed zijn werk!

Rillen/bibberen/trillen

Niets breekt ons hart meer dan het zien van een bibberend paard. Het is heel menselijk om je er slecht bij te voelen, maar ook hier worden we weer het slachtoffer van antropomorfisme.

Waarom rillen dieren (en mensen) als ze het koud hebben? Door te rillen wekt je lichaam warmte op waardoor er tot vier keer meer warmte geproduceerd kan worden. Een gezond mens/dier kan gerust enkele uren rillen voor er grote problemen optreden. Het wordt pas gevaarlijk als alle energie op is en het rillen stopt. 

Energie maakt je lichaam aan door te verteren wat je eet. Ons spijsverteringsstelsel is er niet op gemaakt om voldoende energie te maken om ons lichaam (zonder kleding) warm te houden. Ook hebben wij geen vacht meer.

Bij paarden zit dit helemaal anders. Hun spijsverteringsstelsel is er op gemaakt om juist veel energie aan te maken door structuurrijk voer te eten! Hierdoor kan een rillend paard zichzelf, letterlijk, opwarmen door te gaan eten

Daarom is het, zeker bij koude dagen, belangrijk om er voor te zorgen dat je paard voortdurend ruwvoer kan knabbelen.

Ijslands paard met wintervacht

Wat met een bezweet paard? 

Hier moet ik ook even uitleggen waarom paarden (en mensen) zweten. We doen dit om onze lichaamstemperatuur omlaag te halen. 

Als paarden zweten, heeft dat dus een goede reden. Het zweet verdampt, waardoor het lichaam zal afkoelen en oververhitting vermeden wordt. 

Heeft je paard een wintervacht, dan zal hij ook langer nat blijven door het zweet. Dit is goed, want op deze manier koelt je paard geleidelijk aan af. 

Als je paard zijn temperatuur op orde heeft en stopt met zweten, wordt het lichaamsvocht door de haren naar de buitenzijde van de wintervacht getransporteerd. Het paard ziet er dus nog bezweet uit, maar de donsharen (die zorgen voor isolatie) zijn al droog. Dit noemen we de capillaire werking van de paardenvacht. 

Schuilgelegenheid

Paarden kunnen hun temperatuur zoals je kan lezen dus erg goed regelen. Ze krijgen het echter wel lastiger wanneer het regent of wanneer er veel wind staat. Zowel wind als regen zorgen ervoor dat de lichaamswarmte door verdamping sneller verloren gaat aan de lucht. 

Daarom is het ontzettend belangrijk om er voor te zorgen dat je paard kan schuilen op het moment dat hij/zij dit zelf wil. 

Grootste valkuilen van dekens

Een paardenlichaam is zo ingenieus, dat ze hun wintervacht zullen aanpassen naargelang de dikte van het deken. Hierdoor krijgt je paard een minder dikke vacht als je vroeg in de herfst een deken op legt. Blijf je dezelfde dikte deken houden, dan zal dit op een bepaald moment onvoldoende isoleren waardoor je paard het koud zal krijgen. Doordat er een deken op ligt, kan je paard ook zijn haren niet recht zetten. 

Het tegenovergestelde komt ook voor, dat je paard het te warm krijgt omdat je niet tijdig een dunnere deken op kan leggen. 

Paarden die onder een dik deken op de weide staan, gaan ook soms lopen. Hierdoor gaan ze zweten, maar het verdampen wordt belemmerd door de deken. Hierdoor zal je paard nat blijven tot op de huid én kan de warmte van het lichaam in eerste instantie niet weg

Je zal eerst de afkoeling belemmeren waardoor dit veel trager zal gebeuren. Daarna blijven de donsharen nat (want de capillaire werking kan zijn werk niet doen) en zal je paard het écht koud krijgen. 

Paard in de weide met deken

Dekens weglaten

Aangezien een paard reeds vanaf de herfst bezig is met het aanmaken van een efficiënte wintervacht, is het niet mogelijk om op dit moment van het jaar de dekens weg te laten

Plan volgend jaar na de zomer dat je je paard geen deken meer zal opleggen als je er mee van overtuigd bent dat dit niet hoeft. 

In dit blogbericht omschrijf ik de situatie bij een gezond paard met een natuurlijke vacht én die al geruime tijd de tijd heeft gehad om aan onze plaatselijke temperaturen te wennen

Komt door één of andere reden de natuurlijke warmteregulatie van je paard in het gedrang (gezondheid, verhuis, huisvesting), dan kan het alsnog noodzakelijk zijn om een deken te overwegen. 

Bedenk tot slot of je het deken op legt voor het welzijn van je paard, of misschien toch eerder om je eigen geweten te sussen. Antropomorfisme is menselijk en het is oprecht moeilijk om tegen dit gevoel in te gaan. Bedenk verder ook of jouw gemak het waard is om de natuurlijke warmteregulatie van je paard te gaan beïnvloeden. 

Ben je er na het lezen van dit blogbericht toch nog van overtuigd dat je paard een deken nodig heeft? Lees in dit blogbericht hoe je het juiste deken voor jouw paard hkoopt!


2 reacties op “Heeft mijn paard een deken nodig?”

  1. Hee Jolien,

    Leuke blog, maar hoe werkt dat dan als een paard natregend. Het water komt dan van buiten naar de huid toe maar is niet warm dus zal niet gaan koelen en de capillaire werking zal dus ook niet optimaal zijn. Vandaar dat ik wel in de winter nu een 0grams regendeken op doe aangezien Puck niet kan schuilen overdag als hij buiten staat.

    1. Hoi Nicole!
      Leuk dat je hier reageert. Een paard dat natregent en een volledige wintervacht heeft, zal niet tot op de huid nat worden! De samenwerking tussen het huidvet en de boven- en ondervacht regelt dat regen van de vacht loopt en niet door zal dringen.

      De capillaire werking die ik hier bespreek treedt pas in werking vanaf het moment dat het paard effectief nat is tot op de huid door bijvoorbeeld zweet en dan is er wel sprake van warmte 🙂

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *